نیروی هوایی ایران بعد از انقلاب و شروع جنگ(1)-عملیات سایه البرز

بعد از انقلاب بود که نیروی هوایی ایران شکل تازه ای به خود گرفت. اول اینکه اسمش عوض شد و به نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (IRIAF) تغییر نام داد. از طرفی با تحریم امریکا از یک طرف و خروج کارشناسان و مستشاران عمدتاً آمریکایی نیروی هوایی ایران عملاً افت بسیاری پیدا کرد.( حتی به گفته فرماندهان فعلی، این نیرو قبل از انقلاب بعد از آمریکا، شوروی و چین در جهان چهارم بود.) رسانه های غربی هم فرصت رو غنیمت شمردند و ادعا کردند که نیروی هوایی ایران کارایی لازم رو نداره. از طرف دیگر به خاطر نوپا بودن انقلاب و خیانت یک عده ای عوامل زیر کلاً به ارتش ایران صدمه زیادی وارد کرد :

حذف کردن فرماندهان ارتش وفادار به شاه؛ کم کردن دوره سربازی از دو سال به یک سال؛ تشویق دولت به پس گرداندن جنگنده های خود به این بهانه که کشور اسلامی صلح دوست است( که آمریکا با همین دلیل خیلی سعی کرد که F-14 هایش رو از ایران بگیره که خوشبختانه با قطع روابط سیاسی ایران و آمریکا این توطئه آمریکا شکست خورد). در این حین صدام هم که از شاه و ایران دل خوشی نداشت فرصت رو غنیمت شمرد و با پاره کردن قرارداد الجزیره¹ اعلام کرد که ایران رو در عرض یک تصرف می کنه. به همین صورت در 31 شهریور 1359 با حمله ای گسترده تعدادی پایگاههای هوایی و زمینی ایران رو به تقلید از اسرائیل² بمباران گسترده ای کرد و با 5 لشکر زرهی و پیاده به سرعت شروع به پیشروی از جنوب ایران کرد. وضع ایران بحرانی بود چون نیروی زمینی اهواز به خاطر کودتا نافرجام نوژه بسیار ضعیف شده بود.چند ساعت پس از اون چهار فروند جنگنده-بمب افکن F-4 از پایگاه شهید نوژه (همدان) با نام عملیات انتقام بخشی از عراق رو بمباران کردند³. اما عملیات اصلی فردای همان روز در 1 مهر ماه انجام شد. اسم عملیات سایه البرز بود و هدف از اون بمباران پایگاههای هوایی و مخازن سوخت و انبارهای مهمات و چند پالایشگاه عراق بود. عملیات صبح روز 1 مهر آغاز شد و دلیل اون هم طلوع کردن آفتاب از غرب و قرار داشتن ایران در شرق عراق بود که دید پدافندهای های هوایی رو مشکل می کرد. بهمین ترتیب با شروع عملیات از 7 پایگاه ایران 140 فروند جنگنده ایرانی پایگاههای عراق رو در هم کوبیدند. در این عملیات از جنگنده – بمب افکن های F-5 و F-4 برای بمباران و شکاری رهگیرهای F-14 برای محافظت از هواپیماها و بویینگ 747 و 707 برای سوخت رسانی و C-130 هرکولس برای جمع آوری اطلاعات الکترونیکی برای مشخص کردن محل پایگاههای موشکی استفاده کرد. سایه البرز در نوع خو جزو بزرگترین عملیاتهای تاکتیکی در دنیا به حساب میاد .این عملیات اولا قدرت نیروی هوایی ایران رو به رخ همگان کشید و نفوذ نیروی زمینی عراق رو با تاخیر همراه کرد؛ ثانیاً صدام رو به عقب نشینی سیاسی وادار کرد و تمایلش رو برای صلح اعلام کرد.

                                                       

                  

 

---

پانویس

1-    خط تالبوک خطی است که سهم هر کشور را از یک رود نشان می دهد. شاه در آن زمان با تصرف خط تالبوک اروندرود تا عراق با نیروی دریایی عراق رو مجبور به عقب نشینی از اروندرود کرد و بعدها در قرارداد الجزایر دو کشور این رو به رسمیت شناختند.

2-       اسرائیل در سال 1967 با حمله ناگهانی هوایی به نیروهای زمینی مصر 60-70 % از نیروهای زمینی مصر رو زمینگیر کرد.

3-       یکی از اهداف این حمله برطرف کردن ترس خلبانان جوان ایرانی بود.

 

 

چقدر از قدرت نظامی کشورمان آگاهی داریم(1)

 

مطمئنا همه ما درباره قدرت نظامی و دفاعی کشورمون کنجکاویم . از اونجاییکه فرماندهان نظامی بخاطر سری بودن این اطلاعات از گفتن اونا دوری می کنند و رسانه های خارجی هم که فقط چیزهای بیخود و غیر واقعی می دن نمیشه اطلاعات دقیقی از قدرت نظامی کشورمون بدست بیاریم. تو ایت مقاله مثل خیلی دیگه از سایتهای دیگه می خوام درباره قدرت هوایی و نیروی هوایی ایران یه مطالبی رو بگم . البته همه اطلاعات با دلیل و منبع هستند.

شکل گیری نیروی هوایی ایران و ورود جنگنده F-5 به ایران

نیروی هوایی شاهنشاهی ایران اولین کشور در دنیا که جنگنده F-5 را به خدمت می گیرد

نیروی هوایی ایران حوالی سال 1300 و در زمان رضا شاه به وجود اومد. در حالیکه این نهاد در حال رشد بود با حمله روسیه و انگلیس به ایران ، نتونست مقاومت کنه به گفته خیلی ها با خیانت عده ای حتی جنگنده های ایران از پایگاهشون بلند نشدند(www.iiaf.net) بعد از به تخت نشستن محمدرضا شاه و با توجه به این که آمریکا هم بخوبی از ایران دفاع می کرد نیروی هوایی بسیار رشد کرد. بطوریکه 4 جت جنگنده F-86 ایران بعنوان نیروهای حافظ صلح در کنگو شرکت کردند و این عملیات چنان برای نیروی هوایی افتخار داشت که به یادبود اون تمبر چاپ کردند. از دهه 1340 بود که نیروی هوایی شاهنشاهی ایران هواپیماهای نسل جدید رو خرید که اولین اون جنگندهF-5A و F-5B  بود. اولین بار با استفاده از این هواپیما دیوار صوتی در ایران شکسته شد. در ادامه با خریداین هواپیم106 F-5A و 23 F-5B  در سال 1972رسید. در سالهای 1974 تا 1976 به تدریج انواع E , F  جمعا 166 فروند و 23 RF-5E که نوع شناسایی آن می باشد خریده شد و به تدریج انواع A , B به کشورهای ویتنام و اردن و کره شمالی و یونان فروخته شد ( که البته در ابتدای انقلاب و جنگ مجبور به خرید قطعات از همین کشورها شد) و چند فروند از نوع B برای آموزش باقی ماند.(www.iiaf.net).

جنگنده بمب افکن F-4

 

نیروی هوایی شاهنشاهی ایران بزرگترین استفاده کننده از جنگنده F-4 در جهان بود.در سال 1967 نیروی هوایی شاهنشاهی سفارش 16 فروند F-4D رو داد.مدتی بعد 16 فروند دیگه هم به این سفارش ها اضافه شد. یک سال بعد این سفارش ها آماده شد و 32 فروند F-4D تحویل ایران گردید. اولین مورد استفاده از F-4D در سال 1975 و در کمک به پادشاه عمان در مقابل شورشیان بود که در آن یک فروند F-4D با شلیک زمینی ساقط شد. حکومت ایران در اوایل دهه 1970 سفارش خرید 208 F-4E و مجموع 32 RF-4E  رو به شرکت مکدانل داگلاس داد که نمونه های اولیه آن در سال 1971 تحویل داده شد. در مجموع 177 F-4E  (به علاوه 8 فروند که از آمریکا امانت گرفته شده و پس داده شد) و 16 RF-4E بین سالهای 1971 و 1979 به ایران تحویل داده شد که در سال 1979 با آغاز تحریم آمریکا صدور بقیه سفارشات قطع شد و 31 F-4E و 16 RF-4E در آمریکا ماندند و هیچگاه تحویل داده نشدند. در این زمان ایران تقریبا 223 فانتوم(F-4)عملیاتی داشت .

 

                 

 

شکاری رهگیر F-14

(ایران تنها دارنده جنگنده F-14 در جهان و اولین استفاده کننده آن در جنگ)

 

F-14 تامکت یکی از بهترین جنگنده های دنیاست که آمریکا فقط جرات دادن آنها به ایران را کرده و حتی آن را به اسرائیل نیز نداده است. این هواپیما دارای رادار بسیار قوی بوده که به ادعای بسیاری یک رادار متحرک برای ایران بوده است (www.iiaf.net). این هواپیما قادر به ردگیری 24 هواپیما در یک زمان و حمله به 6 تا از آنها است؛ به علاوه موشک AIM-54 فینیکس(ققنوس) که بردی در حدود 60 کیلومتر دارد و بلندبرد ترین موشک ساخت آمریکاست نیز تنها در این جنگنده امریکایی نصب می شود.

حوالی دهه 1970 جنگنده های Mig-25 شوروی بارها آسمان ایران را می شکافتند و نیروی هوایی ایران که جنگنده هایش قادر به مقابله با این هواپیماها نبودند( Mig-25 سریعترین هواپیمای با سرنشین عملیاتی دنیاست که حتی سرعت موشکهای ایرانی نیز قادر به دنبال کردن این هواپیما نبودند) به فکر خرید جنگنده جدیدی افتاد. در سال 1973 نیروی هوایی شاهنشاهی دو جنگندهTomcat  F-14 و F-15 Eagle را مد نظر قرار داد که از بین این دو جنگنده F-14 Tomcat را انتخاب نمود. یکی از عوامل دیگر این انتخاب این جنگنده تصمیمات عراق برای خرید جنگنده Mirage F1 از فرانسه بود.قرارداد اولیه شامل 30 هواپیما بود که در ادامه 50 فروند هم به آن اضافه شد. از آنجا شرکت گرومن در وضع مالی مناسبی به سر نمی برد و دولت امریکا هم حاضر به دادن وام به آن نبود، بانک ملی به شرکت گرومن وام لازم را داده و به انجام این قرارداد سرعت بخشید.(نظرات متفاوتی در باره این هواپیما بر سر زبانهاست که عده زیادی معتقدند که امریکا این هواپیمای گران قیمت در آن زمان را به خاطر حفظ منافع خود در ایران به شاه تحمیل کرد) . بعد از آن 14 تن از بهترین خلبانان F-4 ایران به امریکا رفته و در آنجا آموزشهای لازم را دیده و بعد با حضور در اصفهان با همکاری 4 مربی F-14 آمریکایی به آموزش پرداختند.(خلبانان F-14 از میان ماهر ترین خلبانان F-4 انتخاب می شدند.) دو فروند اول F-14 در ژانویه 1976 تحویل داده شد و تا می 1977 که شاه پنجاهمین سالگرد پادشاهی را جشن می گرفت 12 فروند از آن تحویل داده شده بود. در این زمان بود که شاه دستور به مقابله با Mig-25 ها را داد که با ساقط شدن یکی از Mig-25 ها روسیه دیگر هیچگاه به آسمان ایران قدم نگذاشت.بر خلاف ادعاهای غربی ایران توانست بسیاری از فانتوم های خود را عملیاتی نگه دارد. همچنین بسیاری از منابع خارجی ادعا می کنند که ایران نمی تواند از F-14 های خود استفاده کند و یا اینکه از موشکهای فینیکس (ققنوس) خود در جنگ علیه عراق استفاده نکرده و اکنون نیز نمی تواند استفاده کند، اما در 22 بهمن سال 1366 با پرواز  25 فروند F-14 بر پرواز تهران توانایی خود را در عملیاتی نگه داشتن تامکتها به اثبات رساند. علاوه بر آن ایران علاوه بر اینکه توانسته تامکتهای خود را عملیاتی نگه دارد بلکه موشکهای هوا به زمین را نیز در آنها نصب کرده و به آن قابلیت تبدیل شدن به یک بمب افکن سنگین را داده است. همچنین موشکهای Hawk را نیز در آنها نصب کرده است.(Hawk موشک زمین به هوا می باشد).

 

 

                    

                   

 

 

 

با سلام به خاطر این که وبلاگها و سایتهای فارسی در مورد هوافضا محدوده تصمیم گرفتم گه وبلاگی در موزد هوافضا درست کنم تا یه مطالبی در مورد هواپیما در اختیار شما بگذارم.خواهشمندم نظراتتون رو در مورد هر مطلب بذارید.

با تشکر